പഞ്ചായത്ത് തല പരാതി പരിഹാര സമിതി എന്നത് ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിലെ ജനങ്ങൾക്ക് ഭരണപരമായോ സേവനങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടോ ഉണ്ടാകുന്ന പരാതികൾ സ്വീകരിച്ച് അവ പരിശോധിച്ച് പരിഹരിക്കുന്നതിനായി രൂപീകരിക്കുന്ന സമിതിയാണ്. പൊതുജനങ്ങൾക്ക് വേഗത്തിലും സുതാര്യമായും നീതി ലഭ്യമാക്കുക എന്നതാണ് ഇതിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം. പൊതുജനങ്ങൾക്ക് പരാതികൾ ഓൺലൈനായോ നേരിട്ടോ സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്.

തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങളുടെയും അവയിലെ ജനപ്രതിനിധികൾ, ഉദ്യോഗസ്ഥർ എന്നിവരുടെയും അഴിമതി, ദുർഭരണം, നിയമക്രമരാഹിത്യം തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങളിൽ പരാതി കേൾക്കുന്നതിനും പരിഹരിക്കുന്നതിനുമുള്ള സംസ്ഥാനതലത്തിൽ രൂപീകൃതമായ അർത്ഥ നീതി ന്യായ സ്ഥാപനമാണ് ഓംബുഡ്‌സ്‌മാൻ. ഹൈക്കോടതി ജഡ്‌ജിയായി വിരമിച്ച ഒരാളെ ഗവർണ്ണറാണ് ഓംബുഡ്‌സ്‌മാനായി നിയമിക്കുന്നത്. നടപടിക്രമങ്ങൾ മറ്റ് കോടതികളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്‌തവും ലളിതവുമാണ്. പൊതുജനങ്ങൾക്ക് പരാതി പരിഹരിക്കുന്നതിനുള്ള ഏറ്റവും ചെലവ് കുറഞ്ഞ സംവിധാനമാണ് ഓംബുഡ്‌സ്മ‌ാൻ.

തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ തീരുമാനങ്ങൾക്കെതിരായി അപ്പീൽ/റിവിഷൻ ഹരജി നൽകുന്നതിനുള്ള ജുഡീഷ്യൽ സംവിധാനമാണ് ട്രൈബ്യൂണൽ. ജില്ലാ ജഡ്‌ജിയുടെ പദവിയിലുള്ള ന്യായാധിപനാണ് ട്രൈബ്യൂണൽ. ഹൈക്കോടതി ചീഫ് ജസ്റ്റിസുമായി ആലോചിച്ചാണ് സർക്കാർ ട്രൈബ്യൂണൽ നിയമനം നടത്തുന്നത്. തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങൾ തമ്മിലും അവയും സർക്കാരും തമ്മിലുമുള്ള തർക്കങ്ങൾ പരിശോധിച്ച് സർക്കാരിലേക്ക് അഭിപ്രായമറിയിക്കുന്നതിന് ട്രൈബ്യൂണലുകൾക്ക് അധികാരമുണ്ട്.